Dhulkan hortayda ka muuqda waxa uu huwan yahay biyo madaw oo bad la iigu sheegay mar danbe. Alla baddu qurux badanaa oo haddana quwad waynaa; deeqsisanaa oo haddana dad qalsanaa; xunbo badanaa oo haddana xasili ogaa. Ma xaaskii saaxiibkay ee Cibaado yoomaa? Gudaha shishe ee badda waxa dhex siqaya wax guryo u eeg, la iiguse sheegay maraakiib. Halka dhexdeedana ay dul sabaynayaan doonyo yaryar oo dad saaran yihiin. Cirku caad yar oo khafiifa ayuu gashan yahay, isaga iyo badduna waxay ku kulmaan halka ugu fog ee aragaygu ku soo af meermo.

Haddaba, badda xeelligeeda oo biyaha u dhaw ayaan taaganahay aniga oo cago cad; surwaalku kor buu iigu laaban yahay, labada gacmoodna miskaha ayay ii saaran yihiin. Neecawda, Hirarka iyo mawjadaha cadcad ee ka soo kacaya meel Alle og yahay iyaga oo qalaamo-roganaya waxay ku bac dhabanayaan hortayda. Waxaan kala garan la'ahay waxan oo baaxaadeg ahi cadho iyo qooq mid ay ka yihiin badda! Haddii ay ka danbe ka yihiin iga walla waxa rag adduunka jooga oo idili haddii ay isugu tagaan inaanay baahi tirayn!

Dadka badan ee galabta meesha isugu yimid waxay isugu jiraan: In dabbaal u timid iyo in daawasho u timid. Qolada danbe ayaan ku jiraaye xiskaygu wuxuu kala hormaynayaa xusuuso macaan iyo qadhaadhba leh oo sida mawjadaha iyaguna isaga soo daba dhacaya. Qalbigaygu wuxuu iska sifaynayaa xumaan iyo xasad wixii maalintaa ku soo dhacay, halka ay indhahayguna la dabbaala joogtaynayaan gabadh qurxoon oo si habsami ah u dabbaalanaysa. Timaheeda kala rogan ee ay biyuhu ka da’ayaan, xubnaheeda kala shuban iyo horaadadeeda hugay xidhan tahay soo hirdiyayaa waxay dhaayaha u diidayaan in ay dhinac kale jaleecaan. Tolow miyaanay u baahnayn qof dabaasha aad u bara? Dheguhu waxay ku raaxaysanayaan guuxa mawjadaha sida talantaalliga ah isaga soo daba dhacaya, halka sanka iyo sanbabaduna ay qaadanayaan neecow udgoon oo saafi ah.

Haddaba aniga oo farxaddaa la muraaqoonaya ayaan ku beerraqay:

Bad yahay gobbaad tahay,
Gal xareeda baad tahay,
Balli gaaxsan baad tahay,
Quruxdaada guudiyo,
Biyahaaga galaclana,
Gabay kuma sifayn karo,
Galabtii timaaddana,
Geestaada uun baan,
Ruuxdayda geeyaa,
Anigoon is garanayn,
Farxad baad I galisaa,
Riyaaq baan laguuxaa,
Geeraar la tiriyaa,
Gacaladey u heesaa,
Ama sheeko guunoo,
Garaad ku hadh samaysaad,
Gallad iigu deeqdaa,
Ama gacalayaashii,
Gidigoodba waayuhu,
Na soo kala dhex galayeen,
Maalmo kala go’doonaad,
Ii soo bandhigaysaa.

Xaalladdaa maan bururka ah aniga oo ku jira ayaan dib uga soo baxay biyihii addimadayda ku dhacayay, waxaanan go’aansaday inaan yar fadhiisto oo aan nasasho farxadeed qaato. Haddaba kaabad ii dhawayd aniga oo ku sii jeeda ayaan arkay warqad yar oo meel taalla. Kor baanan u soo qaaday si aan boodhka kaabadda isaga dhigo. Haddiise aan kala furay waxa igaga soo baxay arrin yaab iyo farxad leh. Waa dhanbaal jacayl oo uu wiil gabadh ay is jecel yihiin sida ka dhadhamysa u dirayo. Warqadda qaybteeda sare way go’an tahay waxaana raacay magacyadii labada qof iyo salaantii, halka qaybta danbena ay go’an tahay, mase garan karo in hadal raacay iyo in kale. Far qurxoon oo dardareer iyo deganaansho la’aani ka muuqato ayay ku qoran tahay. Inkasta oo biyaha iyo buskuba ku dhaceeen, haddana erayadeeda wax is doorin ahi kuma dhicin. Waxaan xasuustay heestii ahayd: Jacayl biri ma goyso, Biyona kaama maydhaan. Haddaba intii aan helay ee Alle igu ogaa ayaan halkan kuugu soo gudbinayaa. Waxaanay ku bilaabmaysay sidatan:

Gacaliso, salaan suubban dabadeed, ogow erayada kalgacalka huwan ee farriintani xanbaarsan tahay waxay ka soo burqanayaan halbowlaha jidhkayga iyo habayaasha dhiigga. Waxa ay hagaag ugusoo dhacayaan carrabkayga, halka dabnuhuna ay awoodi la' yihiin cabbirka dareenkaa shucuurtu ka ceegaagto, isla jeerkaas uu qallinkuna keeni kari la' yahay erayo-afeed dareenkaa qoraal u roga. Haddaba maxaan sameeyaa, sideense kuugu soo tebiyaa gacaliso? Ma garan karo laakiin, waxaad iiga dhigan tahay:

sagal daruureed iyo saxan saxo roob;
rays guyeed iyo rug barwaaqo;
rucub lulata iyo ramad geel,

Waxaad ii tahay ugbaadkii indhahayga, iyo mulhimadii hadalkaygan.

Gacaliso, muddo hadda laga joogo sannado ayay iniin kalgacal oo haatan geedba noqotay gudaheenna ka biqishay. Muddadaa waxaan daraasaynayay dabcigaaga iyo kaygu sida ay isula jaan qaadi karaan. Waxa kale oo aan ku foognaa sidii aynu u abuuri lahayn haasaawe dhaba oo dhalanteedka ka fog. Haddaba ku guulayshada arrintaa adiga oo garabkayga taagan ayaa keenaysa inaan dhanbaalkan kuu soo diro. Waxaan kaa codsanayaa inaad erayadan ku xaradho laabtaada kuna xajiso xiskaaga inta aad nooshahay.

Ma og tahay gacaliso, gaarinimada, garasho badnaanta iyo gobannimada uu Guulle kuu dhaliyay baa gudahayga gurxan iyo guux ku abuuraya. Qurux badnaantaada, qorqornaantaada iyo qiima waynigaaguna qalbigayga waxay ku kordhinayaan kalgacal uu horeba kuugu qabay, halka degganida tallaabada, diirimaadka laabta, dabacsanida hadalka iyo dulqaadkuna ay dareenkayga muxubbo sii laban laabayaan. Danaynta dheeraadka ee aad u hayso ehalkayga iyo ixtiraamka badan ee aad u qabto asxaabtayduna waxay ka marag yihiin dadnimadaada iyo dunji wanaagaaga, waanan kaaga mahad celinayaa. Gacaliso, been baan kuu sheegay haddii aan ku idhaa kugu qaldami maayo waligay, waayo dhammays ma ihi, adna illa mid baad tahay. Sidaa darteed haddii aynu rabno nolol aayatiin leh waxa lagama maarmaan ah inaan baranno habka khilaafka loo yareeyo loona xalliyo.

________

Axmed Ismaaciil Maxamuud (Axmed Deeq) waa qoraa wax ka barta dalka Masar oo si joogta ah sheekooyin gaaban, maqaallo iyo qormooyin kaleba ugu soo bandhiga WardheerNews. Waxa aad kala xidhiidhi kartaan: E-Mail: awliyo177@hotmail.com

Qaar ka mid ah sheekooyinka iyo qormooyinka kale ee degelkan lagu soo daabacay

* Ha Ii Diidin Heesaha Wq. Axmed Ismaaciil Maxamuud (Axmed Deeq)
* Ha I Furin Wq. Axmed Ismaaciil Maxamuud (Axmed Deeq)
* Nin iga yaabshay! Axmed Ismaaciil Maxamuud (Axmed Deeq)
* Qof Is Diiddan Baan Ahay Axmed Ismaaciil Maxamuud (Axmed Deeq)
* Abu Jihaad Wq. Ismaaciil C. Xasan
* Muqdisho: Qalinkow u ooy! Wq. Axmed Ismaaciil Maxamuud (Axmed Deeq)
* Hargaysaay: Ma kuu dhaxay!! Wq. Axmed Ismaaciil Maxamuud ( Axmed Deeq)
* Yaa Dhalay… Muxuu ku dhintay? Wq. Cabdulqaadir Diiriye
* Guur-doon adduun waayay Wq. Axmed Ismaaciil Maxamuud (Axmed Deeq)
* Gubtaanyo Wq. Xasan C. Madar
* Nin la doortay Wq Khaalid Jaamac Qodax
* Xaq Uma Laha!! Wq. Riiraash

_____________________________

We welcome the submission of all articles for possible publication on WardheerNews.com
WardheerNews will only consider articles sent exclusively. Please email your article today Opinions expressed in this article are those of the author and do not necessarily reflect the views of WardheerNews.

WardheerNews waxay tixgelin gaara siinaysaa maqaaladaha sida gaarka ah loogu soo diro ee aan lagu daabicin goobo kale. Maqaalkani wuxuu ka turjumayaa aragtida Qoraaga loomana fasiran karo tan WardheerNews.

Copyright © 2012 WardheerNews.com