Annigoo ah Cabdullaahi Diiriye Guuleed(Carraale), daahfuraha miisaanka maansada Soomaaliyeed, waxaan qoraalkan ku soo bandhigayaa arrigtidayda ku aadan War Saxaafadeedkii Oslo ee miisaanka maansada. Hore uma ogaalan, hadda ma ogoli, oo ma ogolaan doono in Gaarriye yahay daahfuraha miisaanka maansada. Sidaan hore u sheegay waxaan ahay daahfurihii miisaanka maansada waxaana taa ii qiri kara, qaarkoodna hore u qireen, ruugcaddaayada suugaanta iyo goobjoogayaashii xilligaa oo ay ka mid yihiin: Murwo Faaduma Axmed Caalin, Abwaan Maxamed Ibraahim Warsame Hadraawi, Axmed Faarax Cali(Idaajaa), Abwaan Saciid Saalah Axmed, Faarax Abokor Khayre(Faarax- Askari),  Maxamed Cabdullaahi Riiraash, iyo suugaanyahano badan oo xilligaa arrintan la socday. Markhaatiyadaa tooda ayey tahay in la qaato marka ay timaado yaa daahfuray miisaanka maansada.

Gudida Oslo xaalkiisu sidan ayuu u dhacay:

1. Guddidu waxa ay gole ka sheegtay in qoraalka baahinta  ku hor faafay Xiddigta Oktoobar ("published") leeyahay Gaarriye.
   
   
2. Waxa kale oo ay guddidu qirtay in Carraale buug dhan ku hor faafiyey ("published") qoraalkiisa.
   
   
3. Guddidu  waxa ay is ka indha-tirtay/dhaaftay ("printed script") oo 1975 qalinka laga qaaday, ay kuna eg tahay uun qoraalladii dad weynaha ku hor baahay ama loo soo hor ban-dhigay. Buug jaamacadi qiimaysay oo iibsatey iyo maqaallo jariidad lagu qoray  in dad weynuhu kala saaraan iyaga ay u taallaa, aqoon yahanna waaba kaalinta uu leeyahay.
   
   
4. Waxa ay guddidu aragtay in labadayadu (Carraale & Gaarriye) laba waddo u kala marnay (two different approaches) hab cilmiyeedka baadhista miisaanka maansada.
   
   
5. Guddidu waxa ay garawsatay in labada hawlood ee aanu dadka Soomaaliyeed u soo kala ban-dhignay nuxurka, mucada  ama macda iyo qoto-dheerida ay kala xanbaarsan yihiin loo daayo aqoon yahanka hawshaa takhasuska gaarka u leh iyo dad damaceeda leh. Waa Soomaalida aayatiinka ka rabta barashada maansadooda iyo intii danaynaysaba.

Intaasi waa go'aankii golaha laga sheegay, lana guddoonsadey. Dabaddedd laba go'aan oo is barbar socda ayaa laba nin oo guddida ku wada jirey soo kala saareen. Labadii war ee ay kala baahiyeen waxa guddoomiyihii ka soo daba qoray in nuskhaddii (draft) kii la qaybiyey si loo ahkristo qaar/nuskhado kale ka daba yimaaddeen.

Waxa nuskhaddii la saxeexay ku qoran ereyo kale oo kuwii hore ka duwan. Halkii go'aanku ka ahaa: "Yaa hor faafiyey ama ku hor maray u soo ban-dhigidda ("published") dad weynaha waa u ligan. Waana jariidad iyo jaamacad kala xulashadood (mass media & intellectual forum). Daah-fur ("discovery") goluhuba ma soo hadal qaadin. Haddaba aniga oo ah Cabdillaahi Diiriye Guuleed sida ay qoraallada, waraysiyada iyo goob-joogayaashii  xilligaa joogeyba  ka marag-furayaan marnaba ma aan oggolaan, ma yeelin, ma yeelayona saddexda qoraal ee Oslo laga faafiyey.

Gari Allay taqaan

1. Kol haddii gudidii dhawr go'aan isla barbar yaacday,
   
2. Kol haddii is qabqabsigii guddida iyo go'aankay kala hororsatay iyagii loogu gar-naqay,
   
3. kol haddii qoraalkii la is ku ogaa ("oringinal text") kuwo kale oo aan u dhigmin lagu doorshey, arrinkiina ay maroorsadeen,
   
   
4. Kol haddii guddidu hawshii ay kala qaartay haddana isku qob-toshay,
   
   
5. Kol haddii labadii hawlood ee la kala asteeyey aqoon yahanka intii loo daayeyna loo gacan dhaafay/faro-xumayn loo geystey,

Waxa soo baxay in hawshiiba marin habawday, kol haddii arrinkii la is ku ogaa la kala maroorsanayo. Anigu gabagebadii waxa aan ku gunaanadayaa:

Arrintan aqoon raadiska ah daah-furkeeda ("discovery, not invention") waxa ka gar-niqi kara ama garteedaba geli kara xeer-beegti ku xeel dheer suugaanta ("literature"), gaar ahaan maansada ("poetry & poetics") iyo kala shaandhayntooda. Hadda ma aha waan gabyaaye waa maanso dhaadhi. Xeer-beegtidaa xulka ahi waa inay waraysataa dhiggooda ama dhegeystaan goob-joogayaashii xilligaa, caddaymaha iyo qoraallada jira sida Marwo Faduma Ahmed Alin(Faduma-ureji)  iyo in badan oo weli noolba. Kuwo kale oo noolina waa badan yihiin. Haddaba, kol haddii intaa midna aanay samayn guddida Oslo go'aankeeda ah in Gaarriye yahay daah-furaha miisaanka maansada wax dhacay, dhici kara ama suurtoobaya ma aha.

Daah-furuhu waa Carraale, waana la isu nool yahay labada ta rumowda. Guddida Oslo afar mooyaane intooda kale ehelba uma aha waxa hawshani daaran tahy. Qof kasta waxa aan ku leeyahay una sheegayaa in hawsha daah-furka miisaanka maansada Soomaaliyeed ee ku saabsan Carraale iyo Gaarriye ku kala gartaan sumaddooda iyo astaamaha ay kala sitaan. Naga daba kaalaya oo wax cusub ku soo kordhiya Soomaalida, ha kuna habsaaminaya taayada e mid qaata midna beenia, illayn mid kaleba waa keeni kartaane.

Waa gallad Eebbe,

Bare sare Abdillahi Deria Guled (Carraale).
email: caraleguled@hotmail.com

____________

- Warsaxafadeedkii Gudigii dood cilimiyeedkii Miisaanka Maansada
- Dooddii Miisaanka Maansada
_______________________________________________________________________________

We welcome the submission of all articles for possible publication on WardheerNews.com So please email your article today Opinions expressed in this article are those of the author and do not necessarily reflect the views of WardheerNews
Maqaalkani wuxuu ka turjumayaa aragtida Qoraaga loomana fasiran karo tan WardheerNews 

Copyright © 2008 Wardheernews.com